SAMSAM får éin million: Skal løfte samiske perspektiv i norsk akademia

Eit nytt forskingsprosjekt med namnet SAMSAM (sjå faktaboks) har fått éin million kroner i støtte frå Forskningsrådet. Målet er ambisiøst, men konkret: å styrkje korleis samisk kunnskap og samiske perspektiv blir ein del av undervisning, forsking og samarbeid ved norske breiddeuniversitet.

Prosjektet blir leia av Nord universitet, i samarbeid med UiT, OsloMet og NTNU. Saman skal dei ikkje berre sjå på kva som blir gjort i dag – men finne ut korleis arbeidet kan bli betre, meir koordinert og meir synleg nasjonalt.

– Vi veit at det skjer mykje bra rundt omkring, men ofte litt kvar for oss. No skal vi knyte det saman og få det til å vekse, seier prosjektleiar Tove Mentsen Ness.

Frå strategi til praksis

Ein viktig del av prosjektet blir å gå systematisk gjennom korleis samiske tema faktisk er omtala i universiteta sine eigne strategiar.

– Det er litt som å lese kartet før ein legg ut på tur. Vi må vite kvar vi står, og kvar vi vil, før vi kan finne den beste vegen vidare, forklarar Mentsen Ness.

Gjennom ei slik samanlikning håpar forskarane å avdekkje både styrker og manglar. Deretter skal erfaringane nyttast til å utvikle konkrete tiltak – både lokalt ved kvar institusjon og på tvers av universiteta.

Fire universitet, ulike erfaringar

Prosjektleiar: Tove Mentsen Ness, prosjektleiar, forskar og leiar ved Senter for samisk og urfolksstudier ved Nord universitet. Foto: Adrian Svendsen Bensvik.

Dei fire samarbeidspartnarane bringer med seg ulike perspektiv inn i prosjektet. Nokre har lang erfaring med samisk forsking og utdanning, medan andre er i ein fase der arbeidet styrkjast og utviklast.

– Det er nettopp denne variasjonen som gjer prosjektet spennande. Her møtest miljø som har jobba med dette i tiår, og miljø som er i startgropa. Det gir eit enormt potensial for læring, seier ho.

Eksempla er mange: frå samiske perspektiv i teknologifag, til bibliotekressursar og profesjonsutdanningar. Når desse erfaringane blir delte, kan dei få nytt liv i andre fag og på andre campus.

Eit svar på aukande behov

Bakgrunnen for prosjektet er eit tydeleg signal frå både politikk og samfunn: behovet for meir kunnskap om samiske forhold aukar.

Om vi lykkast, vil samiske perspektiv ikkje vere eit tillegg, men ein naturleg del av korleis vi tenkjer og jobbar i akademia. Det er dit vi vil.

Tove Mentsen Ness

Sannings- og forsoningskommisjonen sin rapport har sett søkelys på manglande kunnskap og pågåande utfordringar knytt til fornorsking. Samstundes har fleire utdanningar fått krav om å inkludere samiske tema.

– Det er ikkje lenger eit spørsmål om vi skal gjere dette, men korleis vi gjer det på ein god måte. Og det er nettopp det vi prøver å finne ut av, seier Mentsen Ness.

Byggjer nettverk – og endring

Kjernen i SAMSAM er nettverksbygging. Gjennom samarbeid, seminar og erfaringsdeling skal prosjektet bidra til å styrkje både kompetanse og tryggleik blant tilsette.

Ambisjonen er tredelt: effekt lokalt, samarbeid på tvers – og påverknad nasjonalt.

– Vi håpar at det vi utviklar ikkje berre blir liggande hos oss, men kan brukast av heile sektoren. Litt som å lage ei oppskrift som andre kan tilpasse og bruke vidare, seier Mentsen Ness.

Meir enn eit prosjekt

På sikt handlar prosjektet om noko større enn enkelttiltak og rapportar. Det handlar om korleis kunnskap blir forma – og kven som får vere med å forme den.

– Om vi lykkast, vil samiske perspektiv ikkje vere eit tillegg, men ein naturleg del av korleis vi tenkjer og jobbar i akademia. Det er dit vi vil, avsluttar Mentsen Ness.